01 — ROE/ROA/ROCE คืออะไร
Return Ratios — วัดว่าบริษัทใช้เงินทุนได้มีประสิทธิภาพแค่ไหน
Return Ratios บอกว่าบริษัทสร้างกำไรได้เท่าไหร่จากทุนที่มี — เหมือนถามว่า "ลงทุน 100 บาท ได้กำไรกลับมากี่บาท"
ROE
Return on Equity
= Net Income / Shareholders' Equity
กำไรต่อทุนของผู้ถือหุ้น — วัดว่าเงินที่เจ้าของใส่เข้าไปสร้างกำไรได้แค่ไหน
ROA
Return on Assets
= Net Income / Total Assets
กำไรต่อสินทรัพย์รวม — วัดว่าทรัพยากรทั้งหมดของบริษัทสร้างกำไรได้แค่ไหน รวมหนี้ด้วย
ROCE
Return on Capital Employed
= EBIT / Capital Employed
กำไรก่อนดอกเบี้ย/ภาษีต่อทุนที่ใช้งาน — วัดประสิทธิภาพธุรกิจหลักโดยไม่สนโครงสร้างการกู้
02 — วิธีคำนวณ
คำนวณ ROE ทีละขั้น
ตัวอย่าง: บริษัท XYZ ปี 2024
กำไรสุทธิ (Net Income)200 ล้านบาท
ส่วนของผู้ถือหุ้น (Shareholders' Equity)1,000 ล้านบาท
ROE = 200 / 1,00020%
แปลว่า: ทุกๆ 100 บาทที่ผู้ถือหุ้นลงทุน ได้กำไรกลับ20 บาท
ตัวอย่าง: คำนวณ ROA
กำไรสุทธิ (Net Income)200 ล้านบาท
สินทรัพย์รวม (Total Assets)2,000 ล้านบาท
ROA = 200 / 2,00010%
แปลว่า: ทุกๆ 100 บาทของสินทรัพย์ สร้างกำไร10 บาท
03 — ค่าเกณฑ์
ROE เท่าไหร่ถึงดี — ขึ้นอยู่กับอุตสาหกรรม
| ระดับ ROE | การตีความ | ตัวอย่างบริษัท |
|---|---|---|
| มากกว่า 20% | ยอดเยี่ยม — Competitive Advantage ชัดเจน | AAPL, NVDA, MSFT |
| 15-20% | ดีมาก — บริษัทคุณภาพสูง | กลุ่ม Consumer Staples ชั้นนำ |
| 10-15% | ปกติ — ใกล้เคียงค่าเฉลี่ยตลาด | S&P500 เฉลี่ย ~14% |
| น้อยกว่า 10% | ต่ำกว่าเกณฑ์ — ควรหาสาเหตุ | Commodity, Utilities ที่ลงทุนหนัก |
| ติดลบ | ขาดทุน — อันตรายถ้าเป็นต่อเนื่อง | Startup Phase, บริษัทมีปัญหา |
| อุตสาหกรรม | ROE ปกติ | ROA ปกติ | เหตุผล |
|---|---|---|---|
| Technology (Asset-light) | 30-80%+ | 15-25% | ไม่ต้องมีสินทรัพย์มาก ROA สูงด้วย |
| Consumer Staples | 20-40% | 10-15% | Moat สูง Pricing Power ดี |
| Banking / Financials | 10-15% | 1-2% | มี Assets มหาศาล ROA ต่ำเป็นปกติ |
| Utilities | 8-12% | 3-5% | Capex-heavy, Regulated Returns |
| Oil & Gas | 10-25% (ผันผวน) | 5-12% | ขึ้นอยู่กับราคาน้ำมัน |
04 — ทำไม ROE สูงอาจหลอก
ROE สูงไม่เสมอ = บริษัทดี — ดูให้ลึกกว่านั้น
⚠️ ROE สูงจากหนี้สูง ≠ บริษัทดี
ถ้าบริษัทกู้เงินมาก Equity (ตัวหาร) ลดลง ทำให้ ROE ดูสูง แต่ความเสี่ยงด้านการเงินจริงๆ สูงมาก — ต้องเปรียบ ROE กับ ROA ด้วยเสมอ
| สถานการณ์ | ROE | ROA | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| บริษัทดี ไม่มีหนี้ | 25% | 25% | ยอดเยี่ยม — ดีจริงๆ ไม่พึ่งหนี้ |
| บริษัทดี มีหนี้พอสมควร | 30% | 12% | ดีแต่ต้องดู Leverage |
| บริษัทกู้เยอะมาก | 40% | 4% | อันตราย — ROE สูงจากหนี้เท่านั้น |
| Buyback หุ้นจนทุนติดลบ | ไม่สามารถคำนวณ | ปกติ | กรณีพิเศษ เช่น McDonald's |
05 — DuPont Analysis
DuPont Analysis — แยก ROE ออกเป็น 3 ส่วนเพื่อหาต้นเหตุ
วิธีคลาสสิกที่ฝ่ายวิเคราะห์ใช้ — แทนที่จะดู ROE ตัวเดียว แยกออกเป็น 3 driver เพื่อเข้าใจว่า ROE สูงเพราะอะไรกันแน่
DuPont Formula
Net Profit Margin
กำไร / รายได้
กำไร / รายได้
×
Asset Turnover
รายได้ / Assets
รายได้ / Assets
×
Equity Multiplier
Assets / Equity
Assets / Equity
=
ROE
| บริษัท | Profit Margin | Asset Turnover | Equity Multiplier | ROE | แหล่งที่มาของ ROE |
|---|---|---|---|---|---|
| Apple (AAPL) | 25% | 1.1x | ~6x | ~150%+ | Margin สูง + Buyback (Equity ลด) |
| Walmart (WMT) | ~2.5% | 2.5x | ~4x | ~25% | Margin ต่ำแต่ขายเยอะมาก |
| JPMorgan | ~20% | 0.07x | ~10x | ~14% | Bank มี Assets มหาศาล ROA ต่ำเป็นปกติ |
💡 วิธีใช้ DuPont ในทางปฏิบัติ
ดู ROE ปีนี้กับปีที่แล้ว — ถ้า ROE สูงขึ้น ตรวจว่าเพิ่มขึ้นจาก Margin ดีขึ้น หรือ Turnover ดีขึ้น (ดีทั้งคู่) หรือจากหนี้เพิ่ม / Buyback (ต้องระวัง)
06 — ตัวอย่างบริษัทจริง
ROE บริษัทชั้นนำ (ปี 2024)
| บริษัท | ROE | ROA | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| NVIDIA (NVDA) | ~120% | ~60% | Fabless + AI boom — ทั้ง ROE และ ROA สูงมาก |
| Apple (AAPL) | 150%+ | 30% | ROE สูงมากเพราะ Buyback ทำ Equity ต่ำ |
| Microsoft (MSFT) | ~40% | ~20% | Cloud margin สูง สมดุลดี |
| Alphabet (GOOG) | ~30% | ~18% | Margin ดี Asset Light |
| JPMorgan (JPM) | ~16% | 1.3% | ปกติสำหรับธนาคาร — อย่าเปรียบกับ Tech |
07 — 6 ความเข้าใจผิด
6 ความเข้าใจผิดเรื่อง ROE และ ROA
-
01
"ROE สูง = บริษัทดีเสมอ"
ผิด — ROE สูงอาจมาจากหนี้สูง Equity Buyback มากจน Equity ต่ำ หรือ One-time Income เสมอต้องดูร่วมกับ ROA และ D/E Ratio -
02
"เปรียบ ROE ต่างอุตสาหกรรมกันได้"
ผิด — ROE 15% สำหรับ Utility ถือว่าดีมาก แต่ ROE 15% สำหรับ Tech บริษัทกลางถือว่าต่ำ ต้องเปรียบเทียบกับคู่แข่งในอุตสาหกรรมเดียวกัน -
03
"ROA ต่ำแสดงว่าบริษัทบริหารแย่"
ผิด — ธนาคารและสายการบินมี ROA ต่ำโดยธรรมชาติเพราะต้องมีสินทรัพย์มหาศาล ต้องดู ROE และ Sector benchmark แทน -
04
"ดู ROE ปีเดียวพอ"
ผิด — ต้องดู ROE ย้อนหลัง 5-10 ปี บริษัทที่มี ROE สม่ำเสมอและขยับสูงขึ้นต่อเนื่องดีกว่า ROE สูงแค่ปีเดียวแล้วหาย -
05
"ROE สูงหมายความว่าหุ้นถูก"
ผิด — ROE บอกคุณภาพธุรกิจ ไม่ใช่ Valuation ตลาดรู้ว่า AAPL มี ROE สูงและตั้งราคาไว้สูงตาม ต้องใช้ P/E หรือ FCF Yield วัด Valuation แยกต่างหาก -
06
"บริษัทที่ ROE ติดลบ Equity แปลว่าล้มละลาย"
ไม่เสมอ — McDonald's มี Shareholders' Equity ติดลบมาหลายปีแล้วเพราะ Buyback หุ้นคืนมหาศาล แต่ยังมีกำไรและ FCF ดีมาก ต้องดูบริบทรวม
วิเคราะห์หุ้นแบบครบวงจร
ROE/ROA เป็นส่วนหนึ่งของ Framework การเลือกหุ้น — อ่านเพิ่มเติมเรื่อง P/E และ FCF