📋 ตราสารหนี้ 🟢 มือใหม่ 🟡 ปานกลาง 6 มิ.ย. 2569 · อ่าน 11 นาที

ตราสารหนี้ (Bonds) คืออะไร ทำงานยังไง และทำไมราคาถึงลงเมื่อดอกเบี้ยขึ้น

ตราสารหนี้คือสินทรัพย์ที่ "เบื่อที่สุด" ในโลกการเงิน — แต่ก็เป็นสิ่งที่นักลงทุนมืออาชีพให้ความสำคัญมากที่สุดในการบริหารความเสี่ยง ถ้าเข้าใจว่า Bonds ทำงานยังไงและทำไมราคามันขึ้นลงสวนทางกับดอกเบี้ย คุณจะเข้าใจตลาดการเงินโลกได้ดีขึ้นมาก

ภาพประกอบบทความ — ภาพ: Wikimedia Commons

~130T

มูลค่าตลาด Bond ทั่วโลก USD — ใหญ่กว่าตลาดหุ้นโลก

2–5%

Yield ทั่วไปของพันธบัตรรัฐบาลไทย ณ ปัจจุบัน

-16%

ผลตอบแทน US Bond ปี 2022 — เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์

หลายล้าน

บาท — ขั้นต่ำซื้อพันธบัตรรัฐบาลโดยตรง แต่ผ่านกองทุนเริ่มได้หลักพัน

ตราสารหนี้คืออะไร — อธิบายให้เข้าใจง่าย

ลองนึกภาพว่าคุณให้เพื่อนยืมเงิน 10,000 บาท เพื่อนสัญญาว่าจะคืน 10,000 บาทในอีก 3 ปี พร้อมดอกเบี้ย 3% ต่อปี นั่นคือหลักการของ Bond

ตราสารหนี้ (Bond / Fixed Income) คือการกู้เงินระหว่างผู้ออก (รัฐบาล บริษัท) กับนักลงทุน โดยผู้ออกสัญญาว่าจะจ่ายดอกเบี้ย (Coupon) สม่ำเสมอและคืนเงินต้น (Face Value) เมื่อครบอายุ (Maturity)

📋 ส่วนประกอบของ Bond

Face Value

มูลค่าที่ตราไว้ — จำนวนเงินที่จะได้รับคืนเมื่อครบกำหนด เช่น 1,000 บาท หรือ 1,000 USD ต่อหน่วย

Coupon Rate

อัตราดอกเบี้ยที่ได้รับต่อปี — คำนวณจาก Face Value เช่น Coupon 3% ของ 1,000 บาท = ได้ 30 บาท/ปี

Maturity Date

วันครบกำหนด — วันที่ผู้ออก Bond คืน Face Value ให้ผู้ถือ มีตั้งแต่ 3 เดือน ถึง 30+ ปี

Market Price

ราคาที่ซื้อ-ขายได้จริงในตลาด — อาจต่างจาก Face Value ขึ้นกับดอกเบี้ยตลาด และความเสี่ยงผู้ออก

Yield to Maturity

ผลตอบแทนที่แท้จริงถ้าถือจนครบ — รวม Coupon + ส่วนต่างราคา ตัวเลขนี้ใช้เปรียบเทียบ Bond ต่างกันได้

Duration

ความอ่อนไหวต่อดอกเบี้ย — Duration สูง = ราคาผันผวนมากเมื่อดอกเบี้ยเปลี่ยน Bond ระยะยาว Duration สูงกว่าระยะสั้น

กฎเหล็กของ Bond: ราคาและดอกเบี้ยสวนทางกัน

นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดและเข้าใจผิดมากที่สุด — เมื่อดอกเบี้ยในตลาดขึ้น ราคา Bond ที่อยู่ในมือจะลง และในทางกลับกัน

🔄 ทำไมถึงสวนทางกัน?

คุณถือ Bond ที่จ่าย Coupon 3%/ปี

↓ ธนาคารกลางขึ้นดอกเบี้ย → Bond ใหม่ในตลาดให้ 5%/ปี

↓ ไม่มีใครอยากซื้อ Bond เก่าของคุณที่ให้แค่ 3% ในราคาเต็ม

↓ ต้องลดราคา Bond ลงเพื่อให้ Yield ที่แท้จริงแข่งกับ Bond ใหม่ 5% ได้

↑ ถ้าดอกเบี้ยตลาดลง Bond เก่าที่จ่าย 3% น่าสนใจขึ้น → ราคาสูงขึ้น

นี่คือสาเหตุที่ Bond ขาดทุนหนักในปี 2022 เมื่อ Fed ขึ้นดอกเบี้ยเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์ -16% ใน 1 ปี สำหรับ US Long-term Bond — ทั้งที่เป็น "สินทรัพย์ปลอดภัย"

Bond มีกี่ประเภท เลือกอะไรดี?

ประเภท	ผู้ออก	ความเสี่ยงเครดิต	Yield ทั่วไป	เหมาะกับ
พันธบัตรรัฐบาลไทย	กระทรวงการคลัง	ต่ำสุด — รัฐบาลไม่ผิดนัด	2–5%/ปี	อนุรักษ์นิยม ต้องการความมั่นคง
US Treasury	รัฐบาลสหรัฐฯ	ต่ำสุด — benchmark โลก	4–5%/ปี (ปัจจุบัน)	Portfolio หลัก หรือ safe haven
หุ้นกู้ Investment Grade	บริษัทใหญ่ Rating BBB+	ปานกลาง	4–7%/ปี	ต้องการ yield สูงกว่าพันธบัตรนิดหน่อย
หุ้นกู้ High Yield	บริษัทขนาดเล็ก Rating ต่ำ	สูง — อาจผิดนัดชำระ	7–12%+/ปี	รับความเสี่ยงได้ มีความรู้เรื่องเครดิต
กองทุนตราสารหนี้	กองทุนรวม (หลายตัว)	กระจายแล้ว ต่ำกว่าซื้อเดี่ยว	2–5%/ปี	มือใหม่ที่ต้องการ diversify แบบง่าย

Bond มีบทบาทอะไรในพอร์ต?

⚖️

ลด Volatility

ทำให้พอร์ตนิ่งขึ้น

เมื่อหุ้นลง Bond มักขึ้น (โดยเฉพาะช่วง recession) ทำให้พอร์ตรวมผันผวนน้อยลง Correlation ต่ำกับหุ้น

💵

Predictable Income

รายได้คาดเดาได้

Coupon จ่ายสม่ำเสมอ คำนวณได้ล่วงหน้า เหมาะกับคนที่ต้องการ cash flow แน่นอน เช่น คนเกษียณ

🛡️

Capital Preservation

รักษาทุน

ถ้าถือจนครบ maturity ได้ Face Value คืนเต็ม (ถ้าผู้ออกไม่ผิดนัด) ต่างจากหุ้นที่ไม่มีการการันตีราคา

📊

Rebalancing Tool

เครื่องมือ rebalance

เมื่อหุ้นขึ้นมากจน overweight ขาย Bond ซื้อหุ้นน้อยลง เมื่อหุ้นลงซื้อเพิ่ม — force ให้ buy low sell high อัตโนมัติ

💡 กฎมือใหม่สำหรับ Bond

อายุ - 110 = % Bond ในพอร์ต คือ rule of thumb ดั้งเดิม อายุ 25 ปี → Bond ~15% | อายุ 50 ปี → Bond ~40%

แต่ในยุคที่ผลตอบแทนคาดหวังสูงขึ้นและอายุยืนขึ้น หลายคนแนะนำให้ใช้ (อายุ - 120) แทน — ถือหุ้นนานขึ้นกว่าคนรุ่นก่อน

ความเข้าใจผิดที่มือใหม่มักเจอ

ความเชื่อ 1

"Bond ปลอดภัยเสมอ ไม่มีทางขาดทุน"

Bond ขาดทุนได้ใน 2 กรณี: (1) ขายก่อนครบ maturity ตอนราคาตลาดต่ำกว่าที่ซื้อมา (2) ผู้ออกผิดนัดชำระ (default) ปี 2022 US Long Bond ขาดทุน -16% เพราะดอกเบี้ยขึ้นเร็ว

✅ ความจริง: Bond ขาดทุนได้ถ้าขายก่อนครบกำหนดหรือผู้ออกผิดนัด

ความเชื่อ 2

"กองทุนตราสารหนี้ = เงินฝากที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า"

กองทุนตราสารหนี้มี NAV ขึ้นลงตามตลาด ไม่มีการการันตีต้นเงิน ต่างจากเงินฝากที่ต้นเงินคงเดิม นักลงทุนหลายคนในไทยเคยเจ็บตัวเมื่อกองทุนตราสารหนี้ขาดทุนในช่วงดอกเบี้ยขึ้น

✅ ความจริง: กองทุนตราสารหนี้มีความเสี่ยง NAV ลดได้ ไม่ใช่เงินฝาก

ความเชื่อ 3

"หุ้นกู้ yield 8–10% ต้องดีกว่า Bond ธรรมดา"

Yield สูงสะท้อนความเสี่ยงเครดิตสูง — บริษัทที่ต้องเสนอ yield 10% คือบริษัทที่นักลงทุนไม่มั่นใจ เสี่ยงผิดนัดมากกว่า หุ้นกู้บริษัทไทยหลายแห่งเคย default แล้ว ผู้ถือสูญเงินไป

✅ ความจริง: High yield = high risk ไม่ใช่โอกาสฟรี

ความเชื่อ 4

"ดอกเบี้ยจะขึ้น ก็รอซื้อ Bond ตอนนั้น"

Market timing ดอกเบี้ยแทบเป็นไปไม่ได้ นักเศรษฐศาสตร์ระดับโลกยังคาดผิดบ่อยๆ วิธีที่ใช้ได้จริงคือ Bond Ladder — ซื้อ Bond ระยะต่างๆ กัน เช่น 1 ปี 3 ปี 5 ปี ทยอยเวียน ลดความเสี่ยงจากการเดาผิดจังหวะ

✅ ความจริง: Bond Ladder + ถือสม่ำเสมอ ดีกว่า time ตลาดดอกเบี้ย

ความเชื่อ 5

"Bond ไม่จำเป็นถ้าลงทุนระยะยาว"

ระยะยาวหุ้นให้ผลตอบแทนสูงกว่า Bond จริง แต่ Bond ช่วย rebalance พอร์ตและลดความผันผวน ทำให้คุณถือหุ้นผ่านช่วง crash ได้โดยไม่ panic sell ถ้าไม่มี Bond อาจขาย "ผิดจังหวะ" ตอนตลาดลง

✅ ความจริง: Bond ช่วยให้ถือหุ้นได้นานขึ้น ไม่ใช่แค่ให้ผลตอบแทน

ความเชื่อ 6

"Bond ไทยดีกว่าเพราะไม่มี FX risk"

Bond ไทยไม่มี FX risk จริง แต่ yield ต่ำกว่า US Treasury ซึ่งปัจจุบันให้ ~4.5–5% ต่อปี ถ้าเปรียบเทียบผลตอบแทนหลัง hedge FX cost แล้ว US Treasury บางช่วงน่าสนใจกว่า Bond ไทย ต้องคำนวณเป็น case-by-case

✅ ความจริง: Bond ไทย = ไม่มี FX risk แต่ yield ต่ำกว่า ต้องเปรียบเทียบให้ครบ

📋 สรุปสำหรับมือใหม่

Bond ไม่ใช่สินทรัพย์ที่ "น่าตื่นเต้น" แต่เป็น "กาวที่ยึดพอร์ตไว้" ให้ไม่แตกเมื่อตลาดหุ้นวุ่นวาย

Bond ≠ ปลอดภัย 100% — ขาดทุนได้ถ้าดอกเบี้ยขึ้นหรือผู้ออกผิดนัด
ราคา Bond และดอกเบี้ยสวนทางเสมอ — จำกฎนี้ไว้ก่อนตัดสินใจซื้อ
มือใหม่ใช้กองทุนตราสารหนี้ ดีกว่าซื้อหุ้นกู้เดี่ยว — กระจายความเสี่ยงให้อัตโนมัติ
ระวัง yield สูงผิดปกติ — เสี่ยงผิดนัดสูงตาม ไม่ใช่โอกาสฟรี
Bond ในพอร์ตระยะยาว ช่วยให้ rebalance และถือหุ้นผ่าน crash ได้โดยไม่ตื่นตระหนก

เข้าใจสินทรัพย์แต่ละประเภทแล้ว — ถัดไปคือ ETF เครื่องมือที่นำทุกสิ่งมารวมกันแบบเดียวให้ลงทุนได้ง่ายที่สุด

อ่านต่อ: ETF คืออะไร → ← REITs คืออะไร